Labyrinten door de eeuwen heen

In de avonduren zoek ik op het internet uit wanneer de oudste labyrinten getekend of gebouwd zijn. Tijdens deze zoektocht ging er een wereld voor me open. Ik wist niet dat zoveel mensen zich met labyrinten bezig hielden.

Dit verhaal begonnen met het vertellen van de geschiedenis maar ik kwam al snel tot de conclusie dat dit door anderen, zoals Seff Saward (Labyrinthos) en Eric Reismann (mymaze), veel beter was gedaan. Hierdoor zit deze post vol met links die verwijzen naar voornamelijk engelstalige site’s van de drie periodes die ikzelf het boeiendste vind.

Het labyrint buiten vordert langzaam. Het regent geregeld en ik moet oppassen met mijn rug. Op een herhaling van de hernia in ’t voorjaar zit ik niet te wachten.

Voor de twee grootste cirkels ben ik, vanwege een tekort aan stenen, de mergelstenen aan het zagen. Dat neemt veel tijd in beslag. Afgelopen vrijdag heeft mijn lieve neefje geholpen, een super zaaghulp! Hij vond het ook prachtig om het middelste deel te lopen en hij kan niet wachten tot het af is.

Spanje – vroeg bronstijd

De eerste periode die me aantrekt zijn rotstekeningen die gedateerd zijn ergens uit het late Steentijdperk of vroege Brons periode en maakt dat ze rond de 4000 jaar oud zijn.

Een grondig artikel over de eerste labyrinthen is van Jeff Saward. Hier lees je dat het lastig is om precies te zeggen wat het oudste labyrint is. Rotstekeningen zijn moeilijk te dateren. Maar tot die vroegst betrouwbaar te dateren labyrinten zijn die in Noord Spanje op bovenstaande foto’s.

italië, griekenland & Knossos – klassieke oudheid

De Tragliatella vaas hierboven behoort tot de collectie van het Capitolini museum in Rome. Deze wijnkan is in 1878 gevonden in een Etruskisch graf vlakbij Cerveti. Gedateerd op 600 v.C. In het gegraveerde 7-pad labyrint staat truia geschreven, een verwijzing naar de stad Troy. De schrijfster Elizabeth Storrs heeft de poetisch kant van de tekening op de vaas uitgediept.

 

Knossos is een plek die verbonden wordt met een labyrint. De mythe van Ariadne’s draad en de minotaurus speelt zich hier af. In 1991 ben ik als toerist in het paleis geweest.

De munt aan de rechterkant werd uitgegeven door de handelspost op Kreta tussen 300-70v.C. Erop een labyrint waarmee Knossos verbonden werd. Op wikipedia meer griekse mythologie over de minotaurus en het labyrint.

Links een toevallig bewaard kleitablet uit ’n door brand verwoest paleis in Pylos, Griekenland (1200v.C.). Op de voorkant staat in Linear B een opsomming over geiten maar op de achterkant is een rechthoekig 7-pads labyrint ingekrast. Jeff Saward heeft er meer over verteld in de tekst: eerste labyrinten.

 

Scandinavië – vikingtijdperk

Onverwacht was het aantal labyrinten dat er in Scandinavië te vinden zijn. Erwin Reismann heeft op mymaze een mooi overzicht gegeven. Hij citeert daar John Kraft een expert over Troytown, zoals labyrinten ook wel eens genoemd worden.

Nyköping – Lindbacke artikel door John Kraft

Mogelijke betekenis troytown

 

Planttijd!

Het Labyrint moet eventjes wachten.

Nu is namelijk de tijd dat je planten kunt verplaatsen en dat gaat het beste voor de vorst van de winter.

Mijn uitbreidingslijstje met planten voor in de tuin had ik al klaar liggen. Er staan heel wat mooie exemplaren op die ik heb kunnen vinden bij twee ecologisch werkende plantenkwekerijen.  Mijn zoektocht ging uit naar planten die medicinaal of als keuken kruid te gebruiken zijn.

De eerste lading vaste planten komt van plantenkwekerij Bastin in Aalbeek (L). Door slim combineren kon ik in één ritje een afspraak in Maastricht combineren met het vervullen van mijn wensenlijstje.

Het is een prachtige kwekerij in het heuvellandschap van Limburg met grappig gebruik van het hoogteverschil. Op de verschillende terrassen staan de planten voor het uitzoeken. Ze zijn gespecialiseerd in mediterraanse planten, vooral lavendel, waarvan ik een bijzonder rijk geurende variant heb gekocht. Verder is Engelwortel, rode zuring, Kardoen, Valeriaan, bosaardbeitjes, Verveine, Mierikswortel, Stevia en een Heuchera (voor zijn decoratieve rode blad, het oog wil ook  wat!) meegekomen.

Oh… en 3 struikjes honingbes (Lonicera caerulea) een bessoort die ik nog niet ken maar wel heel erg nieuwsgierig naar ben. Hopelijk slaan ze allemaal goed aan en kan ik ze volgend jaar proeven.

Op naar de volgende kwekerij.

Een verjaardagsvisite aan mijn zilverklei vriendin in Oss leverde een bezoekje op aan boomkwekerij Batterijen. Daar heb ik een kweepeer halfstam (Cydonia oblonga ‘Vranja’) , twee vijgen (Ficus carica ‘Brown Turkey’ en ‘rouge du bordeaux’) en een wilde citroen (Poncirus Trifolium) meegenomen.

Terwijl ik het gat aan het graven was voor de kweepeer merkte ik pas hoe droog het is geweest deze zomer. Voor de 50 cm diepte had ik een pikhouweel nodig om de grond in stukjes te breken. We zitten hier op kleigrond en dan kan het nogal hard worden als die uitdroogt.

Daarom heb ik bij het planten ook veel compost in de grond gedaan zodat die humusrijker wordt en het vocht beter kan vasthouden. Dat zal de halfstam kweepeer boom fijn vinden.

Het grasveld waar de kweepeer boom nu rechts van de gieter staat. Achterdoor zie je het half voltooide labyrint. De lichtgroene planten links zijn de aspergeplanten, ze hebben het gelukkig toch gered nadat ze door de aspergekever belaagd waren.

Mergel, materiaal uit het Krijt Tijdperk

De stenen die ik gebruik in het labyrint, zijn gemaakt van mergel.  Een bouwmateriaal dat wordt gedolven in Zuid-Limburg.  Mergel bestaat bijna geheel uit resten van kleine zeedieren die hier aan het einde van het Krijt-tijdperk hebben geleefd toen onze omgeving overspoeld was door een zee. In zekere zin is het een dikke laag fossielen.

Op deze foto’s zie je drie stukken mergel waarin je een klein stukje fossiel kunt ontdekken. Het groen is mos en alg dat graag groeit op mergel.

Marlstone from South-Limbourg with tiny fossils.

Mergel is heel zacht maar toch bestand tegen weer en wind. Met een grote houtzaag kan ik de stenen op maat maken, bijvoorbeeld om de rondingen te maken in het Labyrint. Verder is het ideaal om studies voor kunstwerken in te maken, het werkt lekker snel.

Mooi van deze steen is dat ik het afval kan fijn slaan en in de tuin gebruiken. Het is zeer kalkrijk en voedzaam voor de aarde.

Mijn Dag op Zee collectie is mede geïnspireerd door fossielen die gevonden zijn in de Mergel van Limburg. Het idee dat er 75 miljoen jaar geleden hier op de plaats waar ik nu woon een ondiepe zee was waar al deze diertje leefden vind ik fascineren. Dat mijn labyrint nu wordt gemaakt met dit oorspronkelijk materiaal van deze omgeving is een grote meerwaarde voor mij.

Vandaag heb ik het middenstuk en het eerste pad ingegraven. Er volgen nog zes paden voordat het labyrint af is. De buitenste randen zullen het meeste tijd vergen. Het is leuk om te doen en terwijl ik bezig ben heb ik veel tijd om na te denken over wat een Labyrint voor mij betekend. Maar daar morgen meer over.

The seed pattern of the 7-circuit labyrinth.

Labyrint

Helga measuring out the sizes of the classical 7-circuit labyrinth.

In april heb ik een hele stapel mergelstenen gekregen van Marjon. Zij had in haar tuin een Labyrint gebouwd, maar vanwege haar verhuizing moesten de stenen de grond uit.

Of ik ze wilde hebben? Ja natuurlijk! Ik heb al een aantal jaar een fascinatie voor Labyrints en ik wil er graag eentje in mijn tuin bouwen. Het grasveld aan de voorkant is er ideaal voor.

Tijdens een van mijn Artists Retreats heb ik een Chartres Labyrinth op de vloer getekend van de galerie. Die is echter op het einde van die werkweek uitgeveegd.

Dit is mijn schets en berekening van het 7-pad Labyrint dat ik aan het maken ben. Elk pad is 50 cm breed, waardoor ik op een totaal van 7,50 bij 6,75 meter kom. Best wel groot.

Lars Howlett heeft een paar praktische filmpjes op YouTube gezet over hoe je een labyrint tekent. Daar heb ik het 7-circuit classical labyrinth van gebruikt.

Na het meten en uitzetten heb ik het mergelstenen kruis geplaatst. Vervolgens het zetten van de eerst steen. Yeah, het begin is gemaakt.

Na de eerste dag werk is onderstaande foto het resultaat.
Er zullen nog heel wat dagen volgen voordat het af is.