Helga’s 7-pad Labyrint

Na drie weken werken is het mergel labyrint af. Tijdens de openings morgen is een klein groepje komen lopen. Leuk om te zien.

Wel had ik me de dag wat feestelijker voorgesteld maar door een ongelukje, dat me op donderdagavond overkomen is, was het wat minder. 

Tijdens het bakken van vlees spetterde olie op mijn hand en in mijn gezicht. Daar was een bezoek aan de eerste hulppost voor nodig met als gevolg dat ik zowat als een mummie thuis kwam.

Nu twee dagen later is een aantal van de brandwonden al goed geheeld. Slechts twee in het gezicht zijn open. Mijn hand echter heeft fikse blaren. Dat zal eventjes duren voordat ik weer in de tuin kan werken of sieraden kan maken.

Gelukkig heb ik voldoende boeken liggen om me bezig te houden. Of werken aan de website, ook altijd leuk.

Labyrinten door de eeuwen heen

In de avonduren zoek ik op het internet uit wanneer de oudste labyrinten getekend of gebouwd zijn. Tijdens deze zoektocht ging er een wereld voor me open. Ik wist niet dat zoveel mensen zich met labyrinten bezig hielden.

Dit verhaal begonnen met het vertellen van de geschiedenis maar ik kwam al snel tot de conclusie dat dit door anderen, zoals Seff Saward (Labyrinthos) en Eric Reismann (mymaze), veel beter was gedaan. Hierdoor zit deze post vol met links die verwijzen naar voornamelijk engelstalige site’s van de drie periodes die ikzelf het boeiendste vind.

Het labyrint buiten vordert langzaam. Het regent geregeld en ik moet oppassen met mijn rug. Op een herhaling van de hernia in ’t voorjaar zit ik niet te wachten.

Voor de twee grootste cirkels ben ik, vanwege een tekort aan stenen, de mergelstenen aan het zagen. Dat neemt veel tijd in beslag. Afgelopen vrijdag heeft mijn lieve neefje geholpen, een super zaaghulp! Hij vond het ook prachtig om het middelste deel te lopen en hij kan niet wachten tot het af is.

Spanje – vroeg bronstijd

De eerste periode die me aantrekt zijn rotstekeningen die gedateerd zijn ergens uit het late Steentijdperk of vroege Brons periode en maakt dat ze rond de 4000 jaar oud zijn.

Een grondig artikel over de eerste labyrinthen is van Jeff Saward. Hier lees je dat het lastig is om precies te zeggen wat het oudste labyrint is. Rotstekeningen zijn moeilijk te dateren. Maar tot die vroegst betrouwbaar te dateren labyrinten zijn die in Noord Spanje op bovenstaande foto’s.

italië, griekenland & Knossos – klassieke oudheid

De Tragliatella vaas hierboven behoort tot de collectie van het Capitolini museum in Rome. Deze wijnkan is in 1878 gevonden in een Etruskisch graf vlakbij Cerveti. Gedateerd op 600 v.C. In het gegraveerde 7-pad labyrint staat truia geschreven, een verwijzing naar de stad Troy. De schrijfster Elizabeth Storrs heeft de poetisch kant van de tekening op de vaas uitgediept.

 

Knossos is een plek die verbonden wordt met een labyrint. De mythe van Ariadne’s draad en de minotaurus speelt zich hier af. In 1991 ben ik als toerist in het paleis geweest.

De munt aan de rechterkant werd uitgegeven door de handelspost op Kreta tussen 300-70v.C. Erop een labyrint waarmee Knossos verbonden werd. Op wikipedia meer griekse mythologie over de minotaurus en het labyrint.

Links een toevallig bewaard kleitablet uit ’n door brand verwoest paleis in Pylos, Griekenland (1200v.C.). Op de voorkant staat in Linear B een opsomming over geiten maar op de achterkant is een rechthoekig 7-pads labyrint ingekrast. Jeff Saward heeft er meer over verteld in de tekst: eerste labyrinten.

 

Scandinavië – vikingtijdperk

Onverwacht was het aantal labyrinten dat er in Scandinavië te vinden zijn. Erwin Reismann heeft op mymaze een mooi overzicht gegeven. Hij citeert daar John Kraft een expert over Troytown, zoals labyrinten ook wel eens genoemd worden.

Nyköping – Lindbacke artikel door John Kraft

Mogelijke betekenis troytown

 

Planttijd!

Het Labyrint moet eventjes wachten.

Nu is namelijk de tijd dat je planten kunt verplaatsen en dat gaat het beste voor de vorst van de winter.

Mijn uitbreidingslijstje met planten voor in de tuin had ik al klaar liggen. Er staan heel wat mooie exemplaren op die ik heb kunnen vinden bij twee ecologisch werkende plantenkwekerijen.  Mijn zoektocht ging uit naar planten die medicinaal of als keuken kruid te gebruiken zijn.

De eerste lading vaste planten komt van plantenkwekerij Bastin in Aalbeek (L). Door slim combineren kon ik in één ritje een afspraak in Maastricht combineren met het vervullen van mijn wensenlijstje.

Het is een prachtige kwekerij in het heuvellandschap van Limburg met grappig gebruik van het hoogteverschil. Op de verschillende terrassen staan de planten voor het uitzoeken. Ze zijn gespecialiseerd in mediterraanse planten, vooral lavendel, waarvan ik een bijzonder rijk geurende variant heb gekocht. Verder is Engelwortel, rode zuring, Kardoen, Valeriaan, bosaardbeitjes, Verveine, Mierikswortel, Stevia en een Heuchera (voor zijn decoratieve rode blad, het oog wil ook  wat!) meegekomen.

Oh… en 3 struikjes honingbes (Lonicera caerulea) een bessoort die ik nog niet ken maar wel heel erg nieuwsgierig naar ben. Hopelijk slaan ze allemaal goed aan en kan ik ze volgend jaar proeven.

Op naar de volgende kwekerij.

Een verjaardagsvisite aan mijn zilverklei vriendin in Oss leverde een bezoekje op aan boomkwekerij Batterijen. Daar heb ik een kweepeer halfstam (Cydonia oblonga ‘Vranja’) , twee vijgen (Ficus carica ‘Brown Turkey’ en ‘rouge du bordeaux’) en een wilde citroen (Poncirus Trifolium) meegenomen.

Terwijl ik het gat aan het graven was voor de kweepeer merkte ik pas hoe droog het is geweest deze zomer. Voor de 50 cm diepte had ik een pikhouweel nodig om de grond in stukjes te breken. We zitten hier op kleigrond en dan kan het nogal hard worden als die uitdroogt.

Daarom heb ik bij het planten ook veel compost in de grond gedaan zodat die humusrijker wordt en het vocht beter kan vasthouden. Dat zal de halfstam kweepeer boom fijn vinden.

Het grasveld waar de kweepeer boom nu rechts van de gieter staat. Achterdoor zie je het half voltooide labyrint. De lichtgroene planten links zijn de aspergeplanten, ze hebben het gelukkig toch gered nadat ze door de aspergekever belaagd waren.

Mergel, materiaal uit het Krijt Tijdperk

De stenen die ik gebruik in het labyrint, zijn gemaakt van mergel.  Een bouwmateriaal dat wordt gedolven in Zuid-Limburg.  Mergel bestaat bijna geheel uit resten van kleine zeedieren die hier aan het einde van het Krijt-tijdperk hebben geleefd toen onze omgeving overspoeld was door een zee. In zekere zin is het een dikke laag fossielen.

Op deze foto’s zie je drie stukken mergel waarin je een klein stukje fossiel kunt ontdekken. Het groen is mos en alg dat graag groeit op mergel.

Marlstone from South-Limbourg with tiny fossils.

Mergel is heel zacht maar toch bestand tegen weer en wind. Met een grote houtzaag kan ik de stenen op maat maken, bijvoorbeeld om de rondingen te maken in het Labyrint. Verder is het ideaal om studies voor kunstwerken in te maken, het werkt lekker snel.

Mooi van deze steen is dat ik het afval kan fijn slaan en in de tuin gebruiken. Het is zeer kalkrijk en voedzaam voor de aarde.

Mijn Dag op Zee collectie is mede geïnspireerd door fossielen die gevonden zijn in de Mergel van Limburg. Het idee dat er 75 miljoen jaar geleden hier op de plaats waar ik nu woon een ondiepe zee was waar al deze diertje leefden vind ik fascineren. Dat mijn labyrint nu wordt gemaakt met dit oorspronkelijk materiaal van deze omgeving is een grote meerwaarde voor mij.

Vandaag heb ik het middenstuk en het eerste pad ingegraven. Er volgen nog zes paden voordat het labyrint af is. De buitenste randen zullen het meeste tijd vergen. Het is leuk om te doen en terwijl ik bezig ben heb ik veel tijd om na te denken over wat een Labyrint voor mij betekend. Maar daar morgen meer over.

The seed pattern of the 7-circuit labyrinth.

Labyrint

Helga measuring out the sizes of the classical 7-circuit labyrinth.

In april heb ik een hele stapel mergelstenen gekregen van Marjon. Zij had in haar tuin een Labyrint gebouwd, maar vanwege haar verhuizing moesten de stenen de grond uit.

Of ik ze wilde hebben? Ja natuurlijk! Ik heb al een aantal jaar een fascinatie voor Labyrints en ik wil er graag eentje in mijn tuin bouwen. Het grasveld aan de voorkant is er ideaal voor.

Tijdens een van mijn Artists Retreats heb ik een Chartres Labyrinth op de vloer getekend van de galerie. Die is echter op het einde van die werkweek uitgeveegd.

Dit is mijn schets en berekening van het 7-pad Labyrint dat ik aan het maken ben. Elk pad is 50 cm breed, waardoor ik op een totaal van 7,50 bij 6,75 meter kom. Best wel groot.

Lars Howlett heeft een paar praktische filmpjes op YouTube gezet over hoe je een labyrint tekent. Daar heb ik het 7-circuit classical labyrinth van gebruikt.

Na het meten en uitzetten heb ik het mergelstenen kruis geplaatst. Vervolgens het zetten van de eerst steen. Yeah, het begin is gemaakt.

Na de eerste dag werk is onderstaande foto het resultaat.
Er zullen nog heel wat dagen volgen voordat het af is.

 

Herfst

Herfst is mijn favoriete seizoen.

In de lente en zomer verlies ik me in het oeverloze licht dat over de aarde wordt uitgegoten.  Herfst maakt de wereld weer klein en compact. De focus wordt dan helder en ik kan de oogst van de zomer binnenhalen.

Hersenspinsels die ik de hele lichte zomer periode niet kan bevatten, kristalliseren zich nu uit. En dat vind ik fijn. Het schept helderheid, verduidelijkt.

Net zoals de voedingsstoffen uit de bladeren opgeslagen worden in de wortels en andere opslagruimtes van de planten. De kleuren die ontstaan in de bladeren zijn het gevolg van dit terugtrekken. Uiteindelijk wordt het blad dat niet meer nodig is afgestoten, opgeruimd.

Het maakt een dekentje op de aarde om de komende koude periode bescherming te bieden.

Hoe efficiënt!

Kersenbladeren tijdens mijn ochtendwandeling met Kaibab.

Vier recepten met Kweeperen

Van twee vrienden kreeg ik dit jaar kweeperen. Ze kwamen door het goede zomerweer om in de vruchten dus deelden ze, tot mijn groot plezier, hun overdaad. Dank je wel Jeanette en Jacques!

kweeperen of kweeappels

Kweepeer (Cydonia oblonga) is een fruitsoort die langzamerhand wat meer terrein wint in Nederland. Het is een prachtige grote geurig vrucht met een donsachtig laagje op de schil. Familie van de appel en peer, maar je moet hem wel eerst verwerken voordat het eetbaar is. De vrucht is namelijk, ook als die rijp is, keihard.

Je kunt het dunne donslaagje links een beetje zien. Dat wrijf je eraf voordat je ze gaat bewerken, het smaakt namelijk bitter. Het is een prachtig vrucht.

Uiteindelijk ben ik aan de slag gegaan met verschillende recepten.

Als eerste was ik ze terwijl ik het dons eraf wrijf. Dan snijden ik ze met een scherp mes in vier stukken. In een pan met water zodat ze net onderstaan, dan een half uur koken. Dit liet ik een nacht staan waarna ik het in de morgen afgoot en het sap opving.

Het vruchtenmoes heb ik verwerkte tot membrillo (ingekookte kweepeer pasta, heerlijk bij een kaasplankje) en van het sap werd gelei en siroop gemaakt.

Recepten kun je vinden hier: kweepeergeleimembrillokweepeersiroop.

Links twee flesjes kweepeer siroop en rechts de kweepeer gelei.

Stukjes gedroogde membrillo met pure chocola erop. Probeer daar maar eens vanaf te blijven!

De moes heb ik ook nog ingemaakt in potten. Daarmee kun je een heerlijke kruimelvlaai maken. Aangezien ik in Limburg woon is vlaai een van mijn favoriete gebaksoorten.

Dit recept is een variant op abrikozenkruimelvlaai. Ik vond de moes namelijk een beetje op abrikozenpuree lijken en toen kwam ik op het idee om er een vlaai van te maken.

Het is een gistdeeg van 150g bloem, 4g droge gist, 60ml lauwe melk, 10g suiker en een beetje zout voor een 24cm doorsnede vlaaivorm. Super eenvoudig. Je doet alle ingrediënten bij elkaar. Laat het onder een theedoek rijzen tot het verdubbeld is in volume. Dan beleg je de vorm ermee, een half uurtje laten rijzen en dan vul je het met de kweepeer moes.

Ik heb er ook nog 1 appeltje overheen gesnipperd voordat ik de kruimeltjes erover deed. Een half uurtje in een oven van 220C en je hebt een heerlijke vlaai.

kweepeer vlaai maken
Hier strijk ik de kweepeer moes uit over de bodem. Rechts staan de kruimeltjes al klaar.

De kweepeer vlaai net uit de oven. Door de kruimeltjes zie je de kwee niet, maar hij zit er wel in hoor 🙂

Ik heb echt veel lol gehad aan het uitzoeken van de recepten en het klaar maken. Een kweepeerboom komt beslist in mij tuin dit voorjaar want dan kan ik blijven inmaken en verwerken van dit heerlijke fruit.

Kweepeer groeiwijze

Tamme Kastanjes voor het oprapen

Tamme kastanje, Castanea sativa

Tijdens mijn wandeling met de hond kwam ik de afgelopen weken een overdaad aan tamme Kastanjes tegen. Zorgvuldig raapte ik elke dag de dikste bolsters op en nam ze mee naar huis.

Na twee weken lag er een respectabele hoeveelheid op de vensterbank te drogen. Tijd om ze schoon te maken en te verwerken.

Daarvoor maak je met een scherp mes een kruis insnede op de spitse kant van de kastanje. Vijf kastanjes leg je op een schaaltje, dat gaat één minuut op de hoogste stand in de magnetron. Kieper ze dan onmiddellijk in een bakje met koud water en pel ze met een spits mesje. Dat is de makkelijkste manier om ook het dunne velletje eraf te halen.

In feite heb je nu een heerlijke gepofte snack die je zo ook al op kunt peuzelen!

Als het tweede velletje er niet af wil, kook ik die nog vijf minuten dan laat ik het afkoelen in het water. Vervolgens verwijder ik het bittere velletje.

Nu kun je ze koken en bijvoorbeeld bij spruitjes gebruiken ( erg lekker).
Ik maak ze ook schoon en stop ze rauw in de vriezer om later te gebruiken. Je moet ze dan wel binnen drie maanden gebruiken, anders worden ze zacht.

Kastanje creme du marron

Uiteindelijk heb ik met de overgebleven noten kastanje crème gemaakt. Dit is een Franse specialiteit die je hier niet snel in de winkels tegenkomt.

Na het schoonmaken en 20 minuten koken pureer je de kastanjes. Dan maak je met suiker en wat water een siroop waar de gepureerde kastanjes bij gedaan worden. Dan nog even door warmen en in gesteriliseerde potten doen.

Het recept had ik van de site Nederlands Dis: zoete kastanje crème.

Het is een heerlijk zoete, voedzame spread voor op de boterham.

Oogsten en Bewaren

Augustus en september zijn echte inmaak maanden. Vaak verwerk ik dan ’s avonds de oogst die ik overdag zo rijkelijk in de tuin heb gevonden.

Cherrytomaatjes, mirabellen (kleine kerspruimen), Roseval aardappeltjes, verschillende soorten appels, gele en groene courgette, broccoli en augurken. Het kon niet op tijdens deze zomer.

Onze kat Tony ( van Antonio Banderas, Puss in Boots), kwam even snuffelen aan de rabarber. Verder nog eikenbladsla en rucola voor in de salade.

Appels had ik dit jaar veel. Ze waren door het warme weer ook vroeger rijp. Daar had ik me een beetje in vergist. Van val appels maak ik appelmoes en siroop. En natuurlijk appeltaart!

Dit jaar heb ik voor mijn verjaardag een voedseldroger gekocht. Daar heb ik veel gebruik van gemaakt. Appeltjes kun je, nadat je ze tot schijven hebt gesneden, goed drogen. Dan krijg je heerlijke appelchips.

Gave onbeschadigde appels bewaar ik in de kelder of de groentela.

Het resultaat van heel wat uurtjes in de tuin en keuken. Het geeft zoveel voldoening om vanuit mijn eigen voorraadkast wat op tafel te zetten.

Smakelijk!

Een Zonnebloem Obsessie

In het najaar kreeg ik van mijn overbuurman Piet een handjevol zwarte zaadjes. “Die moet je in het voorjaar maar zaaien. Het zijn zonnebloemen.” zei hij nog.

En inderdaad eind april heb ik ze in mijn kasje in potjes gezaaid en braaf gewacht tot ze groot genoeg waren om buiten uit te zetten.

Nu, drie maanden later, zijn ze gegroeid tot wel twee meter hoogte.
Een kleine foto impressie van de verschillende stadia:

Op twee meter hoogte ontwikkelde zich een bloemknop.

Waaruit de helder gele linten het donkerbruine hart omvatten. Dagenlang werd de bloem bezocht door bijen aangezien de honing zich cirkelvormig ontwikkeld.

Uiteindelijk begon het omkrullen van het bloemhoofd. Ondertussen begint het fibonacci spiraalpatroon zich al mooi af te tekenen.

Elk minibloempje gaat nu uitdrogen en afvallen zodat het zaad zichtbaar wordt.

Twee zonnepitjes al zichtbaar, prachtig hoe het spiraalpatroon zich blijft voortzetten.

Zonnebloemhoofd geoogst en aan het drogen.

Het hele proces van groei en de vormen in de zonnebloemen inspireren me om te onderzoeken. Met mijn camera kruip ik er dicht op en met potlood doorgrond ik de patronen. De spiraalvormen, die onderdeel zijn van de Fibonacci reeks, boeien me het meest.

Interessant YouTube filmpje over de spiralen en Fibonacci.

Op het Engelse gedeelte van mijn La Leipsig Jewels site heb ik geschreven over hoe ik mijn inspiratie vertaal in tastbare werk.